MKE’de Tarihi Dönüşüm: Küresel Listede Yükseliş, Mühimmatta Rekor Kapasite

Makine ve Kimya Endüstrisi (MKE), son yıllarda gerçekleştirdiği yatırımlar ve ihracat hamleleriyle savunma sanayiinde dikkat çekici bir dönüşüm sürecine girdi. MKE Genel Müdür Yardımcısı Ümit Kıyak, şirketin küresel tanınırlığında önemli bir sıçrama yaşandığını belirterek, MKE’nin Defense News Top 100 listesine ilk kez 2024’te 84’üncü sıradan girdiğini, 2025’te ise 80’inci sıraya yükseldiğini açıkladı.

MKE’nin 2021 yılında 159 milyon dolar seviyesinde olan cirosunun bugün 1,2 milyar dolara ulaştığını vurgulayan Kıyak, bu süreci “kurum tarihinin en büyük dönüşümlerinden biri” olarak nitelendirdi.

Yatırım hamlesi ve mühimmat üretiminde büyük artış

İhracatın MKE için yalnızca satış değil, doğrudan üretim kapasitesi ve yatırım anlamına geldiğini ifade eden Kıyak, 2024 ve 2025’in şirket açısından yatırım yılları olduğunu söyledi. Son iki yılda yaklaşık 1 milyar dolarlık yatırım yapıldığını belirten Kıyak, bu rakamın MKE’nin 75 yıllık toplam yatırım geçmişinin katbekat üzerinde olduğunu dile getirdi.

Yapılan yatırımların en somut sonucunun mühimmat üretiminde görüldüğünü kaydeden Kıyak, 2023’te yıllık 4 bin adet olan topçu mühimmatı kapasitesinin, üretim hatlarının yenilenmesiyle 65 bin adede çıkarıldığını açıkladı. Kırıkkale’de kurulan Hüseyin Kahya Enerjik Malzemeler Fabrikası ile 2028 yılı sonunda yıllık 1 milyon adet tam atım mühimmat kapasitesine ulaşılması hedefleniyor.

Kıyak, MKE’nin barut, kovan, kapsül, ateşleyici, harp başlığı ve tapa dahil olmak üzere mühimmatı uçtan uca üretebilen sayılı kuruluşlardan biri olduğunun altını çizdi.

Ar-Ge merkezli dönüşüm

MKE’deki ikinci büyük dönüşüm ekseninin Ar-Ge olduğunu belirten Kıyak, şirket bünyesinde beş ayrı Ar-Ge merkezinin faaliyete geçtiğini söyledi. MKE’nin artık teknoloji transferi veya tersine mühendisliğe dayalı bir yapıdan çıkarak, kendi teknolojisini geliştiren bir savunma sanayii şirketine dönüştüğünü ifade etti.

Bu kapsamda TOLGA yakın hava savunma sistemi, MALAMAN mayınları, yeni nesil hafif ve ağır silah sistemleri, farklı kalibrelerde mühimmatlar ve enerjik malzemeler alanında yerli çözümler geliştirildi. Enerjik Malzemeler Ar-Ge Merkezi sayesinde, daha önce dışa bağımlı olunan kritik kimyasalların yerli üretimi de hayata geçirildi.

İleri Malzemeler Ar-Ge Merkezi’nde ise kompozitler, özel alaşımlar ve mühimmat etkinliğini artıran yeni nesil malzemeler üzerinde çalışmalar yürütülürken, aynı merkezde KBRN savunma sistemleri için Türkiye’nin eksik olan birçok kabiliyeti kazanıldı.

Deniz topları, zırhlı araç ve ihracatta ilkler

2025 yılı içinde önemli teslimatlar gerçekleştirdiklerini belirten Kıyak, MKE’nin ilk kez ağır silah ihracatına imza attığını ve Bangladeş’e yapılan teslimatların kullanıcı memnuniyeti sağladığını söyledi. 76 mm ve 100 mm deniz topu projelerinde kritik aşamaların geride bırakıldığını belirten Kıyak, Romanya’ya yapılan teslimatla MKE’nin bir NATO ülkesine ilk kez deniz topu ihraç ettiğini ifade etti.

Ayrıca, Türkiye’nin ve dünyanın ilk elektrikli zırhlı muharebe aracının envantere girdiğini belirten Kıyak, kalifikasyon testleri tamamlanan aracın seri üretimine başlandığını ve 2027 sonuna kadar 50 adet teslim edilmesinin planlandığını açıkladı.

105 ülkeye ihracat, 2026 hedefleri

2025 yılında 105 ülkeye ihracat yapıldığını kaydeden Kıyak, Kuzey Makedonya’ya gerçekleştirilen 105 mm BORAN ihracatının da MKE açısından önemli bir ilk olduğunu söyledi. Ürdün ve Moğolistan dahil 10 ülkede fişek ve tüfek montaj hatları kurulduğunu belirten Kıyak, bu modelin yalnızca satış değil, uzun vadeli savunma sanayii iş birliklerini hedeflediğini vurguladı.

İnsan kaynağına yapılan yatırımlara da değinen Kıyak, 1.155 yeni personelin istihdam edildiğini, Milli Eğitim Bakanlığı ile yürütülen meslek lisesi–fabrika entegrasyon programı sayesinde nitelikli mavi yaka yetiştirme modelinin sahaya taşındığını ifade etti.

2026 ve sonrasına ilişkin hedefleri paylaşan Kıyak, yaklaşık 2 milyar dolarlık yeni yatırımla 2028 yılı sonunda MKE’nin mevcut kapasitesinin sekiz katına çıkarılmasının planlandığını söyledi. Bu kapsamda Kırıkkale’ye ek olarak Samsun Çarşamba’da uçak bombası ve dolanan mühimmat gövdeleri, Kırşehir’de ise KBRN ve askeri aktif karbon üretim tesislerinin devreye alınacağı belirtildi.